24 kwietnia G.E.M.M.E Europe, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości oraz Sąd Okręgowy w Warszawie miały zaszczyt wspólnie zorganizować w Warszawie międzynarodową konferencję poświęconą roli sędziów w polubownym rozwiązywaniu sporów w Europie. Wydarzenie koncentrowało się na mediacji sądowej i koncyliacji w ujęciu porównawczym.
Konferencja zgromadziła ponad 100 sędziów i praktyków z całej Europy, którzy wymieniali się doświadczeniami na temat tego, jak systemy wymiaru sprawiedliwości mogą lepiej integrować metody konsensualnego rozwiązywania sporów, przy jednoczesnym zachowaniu zasad państwa prawa.
Uroczystego otwarcia dokonali: Monika Włodarczyk (GEMME Polska), Frédérique Agostini (GEMME Europe), Rafał Wagner – Wiceprezes Sądu Okręgowego w Warszawie oraz Piotr Rylski – profesor i dyrektor Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości.
Inspirujące wystąpienie inauguracyjne wygłosiła Profesor Michal Alberstein, podejmując temat „Zanikającej sprawiedliwości prawnej: zmieniającej się roli sędziów w erze ugód i porozumień procesowych”. Jej przekaz był jednoznaczny – konieczne jest ponowne przemyślenie i zdefiniowanie pojęcia sprawiedliwości. Oznacza to m.in. uznanie ewoluującej roli sędziów, wypracowanie jasnych zasad i granic etycznych ich udziału w procesach ugodowych, świadome projektowanie systemów, mierzenie tego, co naprawdę istotne, oraz ochronę realnego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w rzeczywistości coraz częściej opartej na negocjacjach.
Panele moderowane przez Clement Doute oraz Srđan Šimac pokazały, jak różne systemy prawne w Europie mierzą się z tymi wyzwaniami w praktyce. W panelach udział wzięli: Kai Härmand (Estonia), Monika Rhein (Niemcy), Dalia Vasarienė (Litwa), Caroline Verbruggen (Belgia), Laura Durin (Francja), Naomi Hawkes (Wielka Brytania), Thomai Kimiskidou (Grecja), Daniel Stoll (Szwajcaria) oraz Margot Van Cleef-Metsaars (Holandia).
Prelegenci wskazali, że mimo różnic proceduralnych pojawiają się wspólne wnioski:
• sędziowie odgrywają kluczową rolę w identyfikowaniu spraw odpowiednich do mediacji;
• zachęta ze strony sądu znacząco zwiększa zaufanie stron do metod konsensualnych;
• mediacja i koncyliacja wymagają odrębnych ram prawnych oraz kompetencji;
• skuteczność systemu zależy od szkoleń, wsparcia instytucjonalnego oraz współpracy z prawnikami i mediatorami.
Cennym przykładem praktycznym było wystąpienie przedstawiciela European Union Intellectual Property Office, Sven Stürmann. Od momentu uruchomienia Centrum Mediacji w 2023 r. instytucja ta rozszerzyła zakres działania, zwiększyła liczbę mediatorów i zmodernizowała procedury, pokazując, jak wyspecjalizowane podmioty mogą skutecznie wdrażać mediację w sporach o dużej wartości i złożoności.
Konferencję podsumowali Karolina Toczyńska oraz Jakub Petkiewicz.
Wydarzenie potwierdziło, że Europa zmierza w kierunku szerszego rozumienia sprawiedliwości – takiego, w którym orzekanie i polubowne rozwiązywanie sporów stanowią komplementarne filary sprawnego i sprawiedliwego systemu prawnego.



